کدام سوره به سوره امام حسین(ع) معروف است؟
در حدیثى از امام صادق (علیه السلام ) مى خوانیم : (سوره فجر را در هر نماز واجب و مستحب بخوانید كه سوره حسین بن على (علیه السلام ) است ، هر كس آن را بخواند با حسین بن على (علیه السلام ) در قیامت در درجه او از بهشت خواهد بود).
مـعـرفـى ایـن سـوره به عنوان سوره حسین بن على (علیه السلام ) ممكن است به خاطر این بـاشـد كـه مصداق روشن (نفس مطمئنه ) كه در آخرین آیات این سوره مخاطب واقع شده حسین بن على (علیه السلام ) است ، همانگونه كه در حدیثى از امام صادق (علیه السلام ) ذیل همین آیات آمده است و یا به خاطر اینكه لیالى عشر (شبهاى دهگانه ) یكى از تفسیرهایش شبهاى دهگانه آغاز محرم است كه رابطه خاصى با حسین بن على (علیه السلام ) دارد و بـه هـر حال اینهمه پاداش و فضیلت از آن كسانى است كه تلاوت آن را مقدمه اى براى اصلاح خویش و خودسازى قرار دهند.
ویژگیهای سوره فجر
سوره فَجْر هشتاد و نهمین سوره و از سورههای مکی قرآن است که در جزء سیام قرآن جای دارد. فجر به معنای سپیدهدم است که خداوند در آیه اول سوره به آن قسم میخورد و در تفسیرهای روایی مصداق آن امام مهدی(عج)، دوازدهمین امام شیعیان ذکر شده است.
سوره فجر به سرگذشت قوم عاد، قوم ثمود و فرعون و فساد و طغیان آنان اشاره میکند و میگوید انسانها در معرض آزمایش الهی قرار دارند؛ اما عدهای به دلیل فراموشی نعمتهای الهی در این آزمایش شکست میخورند.
سوره فجر به سوره امام حسین(ع) نیز شهرت دارد
و در احادیث منظور از «نفس مطمئنه» در آیات پایانیِ آن، امام حسین(ع) معرفی شده است.
در روایات نقل شده هر کس آن را در شبهای دهگانه تلاوت کند، خداوند او را میبخشد و اگر در بقیه روزها تلاوت کند، نوری در قیامت همراه او خواهد بود. سوره فجر از جمله سورههایی است که بر ضریح کنونی امام حسین(ع) (نصبشده در سال ۱۳۹۱ش) حک شده است.
منظور از شبهای دهگانه چیست؟
خداوند در آیه دوم سوره فجر به لَيَالٍ عَشْرٍ (شبهای دهگانه) سوگند یاد میکند، درباره تفسیر لیال عشر چندین احتمال مطرح است: ده شب اول ذیالحجه، ده شب آغازین ماه محرم، ده شب پایانی ماه رمضان و ده شب اول ماه رمضان را از جمله این احتمالات دانستهاند.
به گفته فخر رازی از مفسران اهل سنت، سوگند به شبهای دهگانه دلالت بر عظمت و فضیلت آنها دارد. وی سه دهه اول ذیالحجه، اول محرم و آخر ماه رمضان را به عنوان سه احتمال برای لیال عشر معرفی کرده است که عبادت خدا در آنها تاکید شده است. علامه طباطبایی در تفسیر المیزان، ضمن اشاره به احتمالات مذکور، منظور از لیال عشر را ده شب اول ذیالحجه دانسته است.
بر پایه روایتی که جابر بن یزید جعفی از امام محمدباقر(ع) نقل کرده، لیال عشر به ده تن از امامان معصوم اشاره دارد. برخی از مفسران معتقدند که منظور از شبهای دهگانه، فقط شبها نیست و روزها را نیز شامل میشود.
متن سوره فجر
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ: به نام خداوند رحمتگر مهربان
وَالْفَجْرِ ﴿۱﴾ سوگند به سپيده دم (۱)
وَلَيَالٍ عَشْرٍ ﴿۲﴾ و به شبهاى دهگانه (۲)
وَالشَّفْعِ وَالْوَتْرِ ﴿۳﴾و به جفت و تاق (۳)
وَاللَّيْلِ إِذَا يَسْرِ ﴿۴﴾ و به شب وقتى سپرى شود (۴)
هَلْ فِي ذَلِكَ قَسَمٌ لِذِي حِجْرٍ ﴿۵﴾ آيا در اين براى خردمند [نياز به] سوگندى [ديگر] است (۵)
أَلَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِعَادٍ ﴿۶﴾ مگر ندانسته اى كه پروردگارت با عاد چه كرد (۶)
إِرَمَ ذَاتِ الْعِمَادِ ﴿۷﴾ با عمارات ستوندار ارم (۷)
الَّتِي لَمْ يُخْلَقْ مِثْلُهَا فِي الْبِلَادِ ﴿۸﴾ كه مانندش در شهرها ساخته نشده بود (۸)
وَثَمُودَ الَّذِينَ جَابُوا الصَّخْرَ بِالْوَادِ ﴿۹﴾ و با ثمود همانان كه در دره تخته سنگها را مى بريدند (۹)
وَفِرْعَوْنَ ذِي الْأَوْتَادِ ﴿۱۰﴾ و با فرعون صاحب خرگاه ها [و بناهاى بلند] (۱۰)
الَّذِينَ طَغَوْا فِي الْبِلَادِ ﴿۱۱﴾ همانان كه در شهرها سر به طغيان برداشتند (۱۱)
فَأَكْثَرُوا فِيهَا الْفَسَادَ ﴿۱۲﴾ و در آنها بسيار تبهكارى كردند (۱۲)
فَصَبَّ عَلَيْهِمْ رَبُّكَ سَوْطَ عَذَابٍ ﴿۱۳﴾ [تا آنكه] پروردگارت بر سر آنان تازيانه عذاب را فرونواخت (۱۳)
إِنَّ رَبَّكَ لَبِالْمِرْصَادِ ﴿۱۴﴾ زيرا پروردگار تو سخت در كمين است (۱۴)
فَأَمَّا الْإِنْسَانُ إِذَا مَا ابْتَلَاهُ رَبُّهُ فَأَكْرَمَهُ وَنَعَّمَهُ فَيَقُولُ رَبِّي أَكْرَمَنِ ﴿۱۵﴾ اما انسان هنگامى كه پروردگارش وى را مى آزمايد و عزيزش مى دارد و نعمت فراوان به او مى دهد مى گويد پروردگارم مرا گرامى داشته است (۱۵)
وَأَمَّا إِذَا مَا ابْتَلَاهُ فَقَدَرَ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَيَقُولُ رَبِّي أَهَانَنِ ﴿۱۶﴾ و اما چون وى را مى آزمايد و روزى اش را بر او تنگ مى گرداند مى گويد پروردگارم مرا خوار كرده است (۱۶)
كَلَّا بَلْ لَا تُكْرِمُونَ الْيَتِيمَ ﴿۱۷﴾ ولى نه بلكه يتيم را نمى نوازيد (۱۷)
وَلَا تَحَاضُّونَ عَلَى طَعَامِ الْمِسْكِينِ ﴿۱۸﴾ و بر خوراك[دادن] بينوا همديگر را بر نمى انگيزيد (۱۸)
وَتَأْكُلُونَ التُّرَاثَ أَكْلًا لَمًّا ﴿۱۹﴾ و ميراث [ضعيفان] را چپاولگرانه مى خوريد (۱۹)
وَتُحِبُّونَ الْمَالَ حُبًّا جَمًّا ﴿۲۰﴾ و مال را دوست داريد دوست داشتنى بسيار (۲۰)
كَلَّا إِذَا دُكَّتِ الْأَرْضُ دَكًّا دَكًّا ﴿۲۱﴾ نه چنان است آنگاه كه زمين سخت در هم كوبيده شود (۲۱)
وَجَاءَ رَبُّكَ وَالْمَلَكُ صَفًّا صَفًّا ﴿۲۲﴾ و [فرمان] پروردگارت و فرشته[ها] صفدرصف آيند (۲۲)
وَجِيءَ يَوْمَئِذٍ بِجَهَنَّمَ يَوْمَئِذٍ يَتَذَكَّرُ الْإِنْسَانُ وَأَنَّى لَهُ الذِّكْرَى ﴿۲۳﴾ و جهنم را در آن روز [حاضر] آورند آن روز است كه انسان پند گيرد و[لى] كجا او را جاى پندگرفتن باشد (۲۳)
يَقُولُ يَا لَيْتَنِي قَدَّمْتُ لِحَيَاتِي ﴿۲۴﴾گويد كاش براى زندگانى خود [چيزى] پيش فرستاده بودم (۲۴)
فَيَوْمَئِذٍ لَا يُعَذِّبُ عَذَابَهُ أَحَدٌ ﴿۲۵﴾ پس در آن روز هيچ كس چون عذاب كردن او عذاب نكند (۲۵)
وَلَا يُوثِقُ وَثَاقَهُ أَحَدٌ ﴿۲۶﴾ و هيچ كس چون دربندكشيدن او دربند نكشد (۲۶)
يَا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ﴿۲۷﴾ اى نفس مطمئنه (۲۷)
ارْجِعِي إِلَى رَبِّكِ رَاضِيَةً مَرْضِيَّةً ﴿۲۸﴾ خشنود و خداپسند به سوى پروردگارت بازگرد (۲۸)
فَادْخُلِي فِي عِبَادِي ﴿۲۹﴾ و در ميان بندگان من درآى (۲۹)
وَادْخُلِي جَنَّتِي ﴿۳۰﴾ و در بهشت من داخل شو (۳۰)
منبع: قرآن کریم، تفسیر نمونه جلد 26، تفسیر سوره مبارکه فجر


